اولياء خدا باشد ؛ و ساير مردم به حسب مقامى كه دارند ، آن صفت كه براى دستهء اوّل نقص است براى آنها نقص نباشد ؛ بلكه به يك معنا كمال هم باشد . و همين‌طور حسنات اين دسته سيّئات دستهء ديگر باشد . از آن جمله رياست كه كلام ما عجالتاً در آن است . خلوص از همهء مراتب آن از مختصّات اولياست و ديگران در آن شريك نيستند . و اتصاف عامهء مردم به يك مرتبه از آن ، نقص آنها - به حسب آن مقام كه دارند - نيست و به ايمان آنها يا اخلاص آنها ضرر نمىرساند . مثلًا نفس عامّهء مردم به حسب جبلّت مايل است كه خيرات آنها پيش مردم ظاهر گردد ؛ گرچه خيرات را به نيّت ظاهر شدن نكنند ، ولى نفسشان مفطور به اين حبّ است . اين موجب بطلان عمل يا شرك و نفاق و كفر نيست ؛ گرچه اين نقص اولياست ، و در نظر ولىّ يا عارف باللَّه شرك و نفاق است . و تنزيه از مطلق شرك و اخلاص از همهء مراتب آن ، اوّل مقامات اولياست . و از براى آنها مقامات ديگر است كه ذكرش با اين مقام مناسب نيست . حتى فرمودهء ائمّه - عليهم السلام - كه عبادت ما عبادت احرار است ، كه فقط براى حب خداست نه طمع به بهشت يا ترس از جهنم است « 1 » ، از مقامات معمولى و اوّل درجهء ولايت است . از براى آنها در عبادات حالاتى است كه به فهم ما و شما نمىگنجد . و به اين بيان كه شنيدى جمع بين اين حديث سابق منقول از رسول اللَّه و امير المؤمنين - صلوات اللَّه عليهما و آلهما - و حديث ديگرى كه زراره از حضرت أبىجعفر - عليه السلام - نقل مىكند مىتوان نمود . و آن حديث اين است : محمّد بن يعقوب بإسْنادِهِ عَنْ أَبي جعفر - عليه السلام - قالَ : سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ يَعْمَلُ الشَّيْءَ مِنَ الخَيْرِ فَيَراهُ إنْسانٌ فَيَسُرُّهُ ذلِكَ . قال : « لا بأس ، ما من أحد إلاوهو يحب أن يظهر له في الناس الخير إذا لم يكن صنع ذلك لذلك » « 2 » . « زراره گفت : از حضرت باقر - صلوات اللَّه عليه - سؤال كردم از مردى كه چيزى از كارهاى نيك بجا مىآورد ، آن كار را كسى مىبيند ، پس آن شخص را مسرور مىكند ديدن او . فرمود : " عيبى ندارد . هيچ كس

--> ( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 62 ، « أبواب مقدّمة العبادات » ، باب 9 ، حديث 1 و 2 . ( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 297 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الرياء » ، حديث 18 .